Karar Matrisi
Birden çok seçeneği aynı kriterlerle puanlayıp karşılaştırır. Her kriterin bir ağırlığı vardır; bir seçeneğin toplamı, puan × ağırlık çarpımlarının toplamıdır.
Hemen kayıt olNe zaman kullanılır?
- Birkaç alternatif arasında sıkıştığın, "hangisi daha iyi" tartışmasının dönüp durduğu durumlarda.
- Kararın gerekçesini yazılı bırakmak gerektiğinde.
- Ekipte herkesin farklı bir kritere baktığı hâlde bunu söylemediği durumlarda: matris kriterleri açığa çıkarır.
Adım adım
- 1Kriter ekle: karşılaştırmayı hangi başlıklar üzerinden yapacaksan (maliyet, süre, risk...).
- 2Her kritere 1–5 arasında bir ağırlık ver; ağırlık, o başlığın senin için ne kadar önemli olduğudur.
- 3Seçenek ekle: karşılaştıracağın alternatifler.
- 4Tabloda her seçeneğe her kriterden 0–10 arasında puan ver.
- 5Toplamlar kendiliğinden hesaplanır; en yüksek puanlı seçenek kupa simgesiyle işaretlenir.
Klavye kısayolları (masaüstü)
İpuçları
- Ağırlıkları puanlamaya başlamadan önce belirle. Sonradan oynamak, karar vermek değil istediğin sonucu üretmek olur.
- Matris kararı senin yerine vermez; neye göre karar verdiğini görünür kılar.
- İki toplam birbirine çok yakınsa cevap "eşit" değil, "bu kriterler ayırt etmiyor" demektir: eksik bir kriter ara.
Örnek
Örnek: Hangi depoyu kiralamalıyız?
Üç depo adayı var ve herkesin favorisi başka. Tartışma "bence" üzerinden dönüyor. Kriterler ağırlıklandırılıp her aday 1-10 arası puanlanınca tartışma sayıya iniyor.
Kriterler ve ağırlık
- Aylık maliyet — ağırlık 5
- Müşterilere yakınlık — ağırlık 4
- Genişleme imkânı — ağırlık 3
- Yola ve limana erişim — ağırlık 3
- Taşınma zorluğu — ağırlık 1
Puanlar (1-10)
- A Deposu: 8 / 4 / 6 / 5 / 7
- B Deposu: 5 / 9 / 4 / 8 / 5
- C Deposu: 6 / 7 / 9 / 6 / 3
Ağırlıklı toplam
- A Deposu — 100
- B Deposu — 114
- C Deposu — 114
A elendi. B ve C berabere çıktı, yani matris kararı vermedi — ama tartışmayı beş kriterden ikiye indirdi. Şimdi tek soru kaldı: yakınlık mı, genişleme imkânı mı? Karar matrisinin gerçek faydası çoğu zaman budur; seçmez, seçimi daraltır.
Sık sorulan sorular
Karar matrisi nedir?
Birkaç seçeneği aynı kriterler üzerinden puanlayıp, kriterlerin önem ağırlığıyla çarparak karşılaştıran tablo. Amacı kararı otomatikleştirmek değil, kararın hangi varsayımlara dayandığını görünür kılmak.
Ağırlıkları nasıl belirlemeliyim?
Puanlamadan önce ve seçeneklere bakmadan. Sıra tersine dönerse insan farkında olmadan istediği seçenek kazansın diye ağırlık ayarlar. Ağırlıkları önce yazıp kilitlemek, matrisin işe yaramasının tek şartıdır.
Sonuç istediğim seçeneği göstermezse ne yapmalıyım?
Bu aslında matrisin en değerli anı. İki ihtimal var: ya bir kriteri yanlış ağırlıklandırdın, ya da tabloya girmemiş bir kriter var. İkisi de sayıyı değiştirmekle değil, eksik kriteri yazmakla düzeltilir.
Kaç kriter kullanmalıyım?
Dört ile yedi arası iyi çalışır. Üçün altında karar zaten sezgiyle verilebilir; onun üstünde ağırlıklar birbirine yaklaşır ve toplam puanlar anlamsızca birbirine yapışır.
Ücretsiz mi?
Evet. Klarsti şu an ücretsiz ve reklamsız. Karar matrisi kurmak için hesap açman gerekmiyor.