5 Neden analizi
Bir problemi "peki bu neden oldu?" diye üst üste sorarak yüzeydeki belirtiden kök nedene inme yöntemi. Beş sayısı kural değil, ölçüdür: kendini tekrar etmeye başladığında dibe inmişsindir.
Hemen kayıt olNe zaman kullanılır?
- Bir aksaklığın gerçek sebebini bulmak, belirtiyi tedavi etmekten kaçınmak için.
- Hata sonrası değerlendirmelerde, suçlu değil sebep aramak için.
- Bir WBS görevi başarısız olduğunda nedenini kayda geçirmek için.
Adım adım
- 1Sol üstteki menüden aynı projedeki analizler arasında geçer, yeni analiz açar, adını değiştirir ya da silersin.
- 2Boş ekranda "Problem Ekle" ile başla; ne olduğunu tek cümleyle yaz. Aracı tanımak istiyorsan hazır örneği de yükleyebilirsin.
- 3Bir kutuya Ctrl basılı tıkla: altına yeni bir "neden" kutusu açılır. Cevabı oraya yaz, sonra aynı şeyi o kutuya uygula.
- 4Daha fazla inemediğin noktada o kutuya Shift basılı tıkla: kök neden kutusu açılır. Kök neden kutusunun altına yeni dal eklenmez, zincir orada biter.
- 5Kutulara sağ tıklayarak metni düzenler ya da silersin.
- 6Bir analizde tek bir ana sorun bulunur. İkinci bir problemi incelemek için sol üstteki menüden yeni bir analiz aç.
Klavye kısayolları (masaüstü)
İpuçları
- Kırılım ağacındaki bir işten kök neden analizi başlattığında, o iş için ayrı bir analiz açılır; açık analizin üstüne yazılmaz.
- Bir nedenin birden çok cevabı olabilir; aynı kutuya birkaç kez Ctrl+tık yaparak dallandırabilirsin.
- Her cevabı doğrulanabilir bir olguya dayandır. "Dikkatsizlik" bir kök neden değil, cevaplanmamış bir sorudur.
- WBS'te başarısız işaretlediğin bir görev, sağ tık menüsünden buraya problem olarak gönderilebilir.
Örnek
Örnek: Sipariş e-postaları müşteriye gitmiyor
Destek ekibine üç gündür aynı şikâyet geliyor. İlk akla gelen çözüm "e-posta servisini değiştirelim" oluyor. Beş kez neden diye sorunca sorunun orada olmadığı çıkıyor.
Problem
- Müşteriler sipariş onay e-postasını almıyor.
Neden zinciri
- 1. Neden? E-postalar spam klasörüne düşüyor.
- 2. Neden? Gönderen alan adımız doğrulanmamış görünüyor.
- 3. Neden? Alan adı kaydındaki doğrulama satırı eksik.
- 4. Neden? Sunucu taşınırken o satır kopyalanmamış.
- 5. Neden? Taşıma işinin kontrol listesinde böyle bir madde yok.
Kök neden
- Sunucu taşıma kontrol listesi eksik.
Alınan önlem
- Eksik satır eklendi (bugünkü sorun çözüldü).
- Taşıma kontrol listesine alan adı doğrulaması eklendi.
- Liste, taşımayı yapan kişiden bağımsız hale getirildi.
İlk akla gelen çözüm e-posta servisini değiştirmekti; para harcanacak, sorun yine çıkacaktı. Gerçek kök neden bir kontrol listesindeki eksik satırmış. Beş neden analizinin işi tam olarak bu farkı görünür kılmak.
Sık sorulan sorular
5 Neden analizi nedir?
Bir problemin görünen yüzünden başlayıp arka arkaya "neden" diye sorarak asıl sebebe inme yöntemi. Toyota'da geliştirildi. Amacı belirtiyi değil, belirtiyi üreten şeyi bulmak; böylece aynı sorun tekrar etmez.
Neden tam beş?
Beş bir kural değil, bir alışkanlık. Pratikte çoğu problemde dördüncü ile altıncı soru arasında asıl sebebe iniliyor. Üçüncüde bulduysan durabilirsin; yedincide hâlâ bulamadıysan problemi yanlış tanımlamış olabilirsin.
Kök nedeni bulduğumu nasıl anlarım?
İki işaret var. Birincisi, bir sonraki "neden" sorusunun cevabı artık senin kontrolünde olmayan bir şey oluyor. İkincisi, bulduğun sebebi ortadan kaldırdığında problemin tekrar etmeyeceğinden emin olabiliyorsun.
5 Neden ile balık kılçığı arasındaki fark ne?
5 Neden tek bir zinciri derinlemesine takip eder. Balık kılçığı ise aynı problemin farklı yönlerini (insan, yöntem, makine, malzeme, ölçüm, çevre) yan yana açar. Sebep tek bir yerde görünüyorsa 5 Neden, dağınıksa önce kılçık daha iyi çalışır.
Ücretsiz mi?
Evet. Klarsti şu an ücretsiz ve reklamsız. 5 Neden analizini denemek için hesap açman gerekmiyor.