Değer akışı haritalama
Bir ürünün ya da işin baştan sona akışını, aradaki bekleme ve stoklarla birlikte çizer. Amaç toplam sürenin ne kadarının gerçekten değer kattığını görmek — genelde sanılandan çok daha azıdır.
Hemen kayıt olNe zaman kullanılır?
- Bir sürecin nerede beklediğini, işin nerede yığıldığını bulmak için.
- Hangi işlemin müşteri talebine yetişemediğini görmek için: takt zamanını aşan var mı?
- Mevcut durumu çizip yanına gelecek durumu koyarak ikisini kıyaslamak için.
Adım adım
- 1Sağ üstteki panele günlük talebi ve vardiya bilgisini gir. Takt zamanı buradan çıkar: bir parçanın kaç saniyede çıkması gerektiği.
- 2Boş kanvasta başlangıç iskeletini kur ya da boş sayfadan git. Kanvasa sağ tıklayarak istediğin kutuyu eklersin.
- 3İşlem kutusuna çevrim süresini birimiyle birlikte yaz. Süre takt zamanını aşarsa kutu kırmızıya döner: darboğaz orasıdır.
- 4Stok kutusuna bekleyen parça adedini yaz; bekleme süresi adet ÷ günlük talep olarak kendiliğinden çıkar. Sayım yoksa süreyi elle de girebilirsin.
- 5Kutuları bağla. Bağlantıya sağ tıklayıp itme, çekme, FIFO, elle bilgi ya da elektronik bilgi okuna çevir. Zaman hesabına yalnızca malzeme okları girer.
- 6Sol üstteki menüden mevcut durumun kopyasını gelecek durum olarak çıkar, üstünde oyna, alttaki sayıları kıyasla.
Klavye kısayolları (masaüstü)
İpuçları
- Alttaki akış verimliliği, katma değerli sürenin toplam teslim süresine oranı. Tek hanelerde çıkması normaldir; kısaltılacak yer bekleme, işlem değil.
- Stokları haritaya koymazsan toplam süre olduğundan iyi görünür; asıl bilgi orada saklı.
- Zincire bağlanmamış kutular toplamlara girmez, altta uyarı olarak sayılır. Akışı tek hat halinde bağla.
- Kaizen patlamasını iyileştirme yapacağın noktaya koy; gelecek durum haritası böyle okunur.
Örnek
Örnek: Sipariş alındıktan sonra ürünün sevk edilmesi
Bir üretici, siparişin gelmesiyle kamyona yüklenmesi arasındaki süreyi ölçüyor. Her adımın gerçek işlem süresi ile aradaki bekleme süresi ayrı yazılıyor. Fark ortaya çıkınca tablo değişiyor.
Adımlar ve işlem süresi
- Sipariş girişi — 10 dakika
- Kredi kontrolü — 15 dakika
- Üretim planına alma — 30 dakika
- Üretim — 4 saat
- Kalite kontrol — 20 dakika
- Paketleme ve sevk — 40 dakika
Adımlar arası bekleme
- Sipariş girişi sonrası — 1 gün
- Kredi kontrolü sonrası — 2 gün
- Plana alındıktan sonra — 3 gün
- Üretim sonrası — 1 gün
- Kalite sonrası — 2 gün
Toplam işlem süresi yaklaşık 6 saat, toplam süreç ise 9 gün. Yani zamanın %99'u beklemeyle geçiyor. En uzun bekleme, üretim planına alındıktan sonraki 3 gün. Değer akışı haritasının cevabı net: üretimi hızlandırmaya çalışmak boşuna, kuyruk düzeltilmeli.
Sık sorulan sorular
Değer akışı haritası (VSM) nedir?
Bir ürünün veya talebin baştan sona geçtiği bütün adımları, her adımın süresiyle ve aralardaki beklemelerle birlikte gösteren harita. Yalın üretimden çıktı. Amacı hızlanmak değil, zamanın nerede kaybolduğunu göstermek.
Değer katan ve katmayan adım ne demek?
Müşterinin parasını ödemeye razı olduğu her şey değer katar; ürünü gerçekten değiştiren adımlar böyledir. Beklemeler, taşımalar, tekrar eden kontroller değer katmaz. Çoğu süreçte toplam sürenin %90'dan fazlası değer katmayan kısımdır.
Değer akışı haritası ile akış diyagramı arasındaki fark ne?
Akış diyagramı adımların sırasını ve karar noktalarını gösterir, süre yoktur. Değer akışı haritasının bütün mesele süredir: her adımın işlem süresi ile aradaki bekleme ayrı ayrı yazılır ve ikisi karşılaştırılır.
Nereden başlamalıyım?
Mevcut durumu olduğu gibi çizmekten. En sık yapılan hata, süreci olması gerektiği gibi çizmek. Harita gerçeği göstermezse iyileştirme de olmayan bir sürece yapılır. Gerçek süreleri sahada ölçmek şart.
Ücretsiz mi?
Evet. Klarsti şu an ücretsiz ve reklamsız. Değer akışı haritası çıkarmak için hesap açman gerekmiyor.